Vraag vijf mensen wat ze van hetzelfde kunstwerk vinden en je krijgt vijf verschillende interpretaties van hetzelfde werk. Lees een verhaal voor aan vijf mensen en ze horen allemaal iets anders.

“Je ziet de wereld niet zoals die is, maar zoals jij bent”

– Anaïs Nin –

Het menselijk brein is de grote speler in het proces van luisteren, informatie verwerken en reageren. De standaardinstellingen van het brein kunnen goed luisteren en kijken in de weg staan. Ik noem twee van die standaardinstellingen:

1

Alle informatie die via je zintuigen binnenkomt, wordt gefilterd, verwerkt en opgeslagen in jouw brein. In de loop van de jaren heb je je eigen voorkeuren ontwikkeld om informatie te filteren, waarbij je je goed voelt. Die voorkeuren worden de snelwegen in je hersenen en zonder erbij na te denken komt alles wat je waarneemt via die routes binnen.

Je brein gebruikt jouw herinneringen als referentiekader. Nieuwe informatie wordt automatisch vergeleken met wat al opgeslagen ligt.

Heel bluntly speaking gaat het dan over een soort ‘bingo’-gevoel. Je brein zoekt een match tussen nieuwe informatie en bestaande ervaringen.

BINGO

Stephen Covey noemt dit ‘autobiografisch luisteren’. Je gebruikt de herkenning als kapstok om je eigen verhaal eraan op te hangen.

Voorbeeld uit eigen archief

Ik: “Het tempo ligt voor mij een beetje te laag… Ik word er passief van en ben gefrustreerd.”

Ander: “…maar gelukkig is er nog veel wat wel kan. Ik herken het wel hoor… ik ben maar gaan lezen… lees een boek!!”

Los van het feit dat dit goed bedoeld is, voelde ik me niet echt gehoord. Ik miste vragen zoals:

• Wat frustreert je precies?
• Wat mis je?
• Wat doe je wel?
• Hoe ziet passief eruit voor jou?

2

Een tweede standaardinstelling is dat luisteren minder werkgeheugen kost dan praten. Die ‘vrije ruimte’ wil het brein opvullen, waardoor je sneller afgeleid raakt.

Herken je dit:

• Telefoneren en ondertussen tekenen
• Autorijden met muziek voor focus
• Volume omlaag draaien bij concentratie

We luisteren sneller dan iemand kan praten. Na ongeveer 3 seconden begint je brein al af te dwalen of zelf invulling te geven.

Dat kan zich uiten in:

• Reageren om zelf iets te kunnen zeggen
• Autobiografisch luisteren (bingo)
• Met je gedachten ergens anders zijn
• Onrustig gedrag (wiebelen, wegkijken)

Hoe wel?

Door-luisteren met de echo-vraag

Om te ontdekken wat iemand écht bedoelt, kun je de echo-vraag stellen. Gebruik letterlijk de woorden van de ander.

Ander: “Werk en privé combineren… dat vind ik echt lastig”

Jij: “Wat maakt dat het echt lastig is?”

Ander: “Alles loopt door elkaar… het is onrustig”

Jij: “Waaraan merk je dat er onrust is?”

Ander: “Een vol hoofd, slechte concentratie…”

Belangstellende vragen

Deze vragen helpen om dieper te gaan dan de oppervlakte en echt te begrijpen wat er speelt.

WAT maakt dat je… | WAT mis je… | WAT doe je… | WAT zou je willen…

WAARAAN merk je…

HOE ziet het eruit voor jou

Let op: de WAAROM-vraag kan iemand in de verdediging brengen, omdat het voelt als een oordeel.

Interesse-stand

Interesse activeert het deel van je brein dat open, nieuwsgierig en onderzoekend is. Je kunt dit bewust activeren door jezelf eraan te herinneren, bijvoorbeeld met een post-it.

Laat de stilte vallen

Geef niet direct antwoord. Stilte helpt de ander om verder te denken en dieper te gaan.

“Ik vind dit een complexe casus… (stilte)… het loopt stroef… (stilte)… op één of andere manier lukt het niet…”

Wanneer luisteren om te reageren verandert in luisteren om te begrijpen, ontstaat er echt contact.

Luisteren kan zo veel zeggen.